Przewlekła mózgowo-rdzeniowa niewydolność żylna (CCSVI)

Wprowadzenie

Ostatnio prowadzone badania sugerują, że zjawisko zwane "przewlekłą mózgowo-rdzeniową niewydolnością żylną" (CCSVI), czyli nieprawidłowość w przepływie krwi z mózgu oraz rdzenia kręgowego może przyczyniać się do niszczenia systemu nerwowego u chorych na stwardnienie rozsiane.

Hipotezę tą wysunął dr Paolo Zamboni z Uniwersytetu Ferrara we Włoszech. Bazując na wynikach swojego pilotażowego badania (opublikowanych w czerwcu 2009 r.) przeprowadzonego na 65 pacjentach, dr Zamboni i jego współpracownicy stwierdzili, że dają one podstawę do realizacji większych badań w warunkach kontrolnych w celu ostatecznego określenia możliwego wpływu CCSVI na proces chorobowy stwardnienia rozsianego.

Propagowane przez Międzynarodowe Towarzystwo Stwardnienia Rozsianego (MSIF) "Podstawy Promocji Jakości Życia" zawierają stwierdzenie, iż "ludzie chorujący na stwardnienie rozsiane muszą posiadać pełną kontrolę nad decyzjami wpływającymi na ich życie oraz muszą mieć jak największą możliwość samodzielnego radzenia sobie z chorobą. By osiągnąć najwyższy z możliwych stopni samo-radzenia powinni oni mieć dostęp do szerokiego zakresu informacji, porad i edukacji na temat natury stwardnienia rozsianego, jego leczenia i metod poprawy jakości życia.

Ryzyko i korzyści płynące z metod leczenia CCSVI nie zostały wyodrębnione w wyniku właściwie przeprowadzonych testów klinicznych. Dopóki nie zostanie znaleziony silny dowód na skuteczność tych metod oraz dopóki ryzyko wynikające z leczenia nie zostanie precyzyjnie oszacowane, żadna z metod leczenia przeprowadzana poza warunkami klinicznymi nie jest zalecana.

Międzynarodowe Towarzystwo Stwardnienia Rozsianego chce ułatwiać otwartą wymianę informacji między swoimi członkami o prowadzonych badaniach. Kilka stowarzyszeń Stwardnienia Rozsianego promuje podejmowanie dalszych testów nad CCSVI, podkreślając, że są one konieczne by prawidłowo ocenić hipotezę o związku CCSVI ze stwardnieniem rozsianym oraz aby stwierdzić, jakie mogą być krótko i długoterminowe sukcesy i ryzyka wynikające z terapii.

Pytanie 1: Co to jest przewlekła mózgowo-rdzeniowa niewydolność żylna (CCSVI) ?

Odpowiedź: przewlekła mózgowo-rdzeniowa niewydolność żylna to dysfunkcja spowodowana zwężaniem się żył odprowadzających z mózgu i rdzenia kręgowego krew pozbawioną tlenu. Uważa się, że zwolniony przepływ krwi (wynikający ze zwężenia żył) może powodować jej refluks do mózgu oraz kręgosłupa, prowadząc do braku tlenu w mózgu i osadzanie żelaza w tkankach.

Pytanie 2: Jaki jest związek pomiędzy CCSVI a stwardnieniem rozsianym ?

Odpowiedź: Ostatnie badanie Zamboni'ego (opublikowane w J Neurosurgery Psychiatry. 2009 APR: 80 (4): 392-9. Pub. 2008 Dec 5.), porównujące 65 osób z różnymi typami stwardnienia rozsianego z 235 osobami zdrowymi lub mającymi inne neurologiczne zaburzenia, wykazały nieprawidłowy przepływ żylny w 100% przypadków chorych na stwardnienie rozsiane i u żadnej z osób zdrowych. Drenaż żylny mózgu i rdzenia kręgowego został zdiagnozowany przy użyciu ultrasonografii dopplerowskiej. Badacze zanotowali, że zator żylny różnił się w zależności od stadiów stwardnienia rozsianego i jego przebiegu, mimo że nie zaobserwowano bezpośredniego związku pomiędzy ostrością stwardnienia rozsianego i skalą zatoru żylnego. Etap leczenia osób ze stwardnieniem rozsianym wydawał się nie mieć wpływu na to, czy miały one symptomy CCSVI.

Dalsze badania tej samej grupy we Włoszech skupiły się na wpływie poprawy przepływu żylnego przy zastosowaniu metody zwanej angliplastią balonową na stwardnienie rozsiane. To badanie otwarte (nie "ślepe" ani nie przeprowadzane w warunkach kontrolnych - patrz pytanie 3. poniżej) przeprowadzone na 65 osobach ze stwardnieniem rozsianym, u których wcześniej zdiagnozowano CCSVI (35 osób z rzutowo-remisyjnym stwardnieniem rozsianym, 20 z wtórnie postępującym i 10 z pierwotnie postępującym) oceniało bezpieczeństwo oraz wstępne rezultaty operacji naczyniowych. Odnotowano kilka pozytywnych rezultatów, w tym: redukcję nowych uszkodzeń mózgu oraz redukcję liczby nawrotów doświadczanych przez niektórych uczestników badania.

Niemniej jednak, wyniki badania zostały zaburzone różnymi czynnikami, wliczając w nie: restenozę w 47% przypadkach (wewnętrzne żyły szyjne powróciły po zabiegu do ograniczonego przepływu krwi), niezgodność w czasie i typie wykonanego magnetycznego rezonansu jądrowego oraz fakt, że uczestnicy pozostawali na Disease Modifying Treatmens w okresie przeprowadzania badania.

Są to istotne czynniki, które należy wziąć pod uwagę przy interpretacji tych danych. Badacze uznali, że dalsze próby muszą zostać przeprowadzone po to, aby ocenić i zmierzyć korzyści i ryzyko wykonywania balonowej angioplastii u osób chorujących na stwardnienie rozsiane.

Pytanie 3: Czemu próby "ślepe" kontrolowane są ważne?

Odpowiedź: W próbach kontrolowanych "oślepianie" uczestników i badaczy biorących udział w badaniu daje pewność, że nadzieje i oczekiwania uczestników i badaczy nie wpływają na ocenę badania albo na interpretację jego wyniku. Jak dotąd żadna z procedur leczenia CCSVI nie została wykonana w kontekście "ślepej" próby kontrolowanej.

Pytanie 4: Co pokazują ostatnie badania nad CCSVI?

Odpowiedź: Początkowe wyniki uzyskane z dużego badania "Combined Transcranial and Extracranial Venous Doppler Evaluation" (prowadzonego w Centrum Medycznym Uniwersytetu w Buffalo) skupiającego się na dochodzeniu, czy CCSVI ma związek ze stwardnieniem rozsianym, zostały opublikowane 10 lutego 2010 r. Rezultaty przeprowadzonej ultrasonografii dopplerowskiej zostały podzielone na pięć kryteriów wpływających na przepływ krwi żylnej. Pacjenci, którzy wykazywali posiadanie co najmniej dwóch z nich byli brani pod uwagę jako prawdopodobni posiadacze CCSVI. 289 z 500 badanych pacjentów miało stwardnienie rozsiane. Z tych, co najmniej 56% spełniało kryteria posiadania CCSVI. Podobnie było w przypadku 22% ze 163 zdrowych osób i w przypadku co najmniej 42% badanych z innymi neurologicznymi wadami. Wyniki były znacząco różne od tych uzyskanych przez dr Zamboni'ego i sugerowały, że nieprawidłowy przepływ krwi żylnej nie jest charakterystyczny dla stwardnienia rozsianego. Badacze doszli do wniosku, że dalsze testy "ślepe" są potrzebne do określenia powszechności występowania i znaczenia CCSVI przy stwardnieniu rozsianym. Drugi etap badania będzie opierał się na przebadaniu dalszych 500 pacjentów przy pomocy bardziej zaawansowanej metody screeningu.

Pytanie 5: Jakie inne badania zajmujące się problematyką CCSVI są podejmowane?

Odpowiedź: Stowarzyszenia działające na rzecz stwardnienia rozsianego są zainteresowane dalszym wychwytywaniem wszystkich obiecujących tropów badawczych związanych ze stwardnieniem rozsianym. W grudniu 2009 roku stowarzyszenia MS z Kanady i USA wysunęły międzynarodowy apel o składanie propozycji badań podejmujących tematykę związku CCSVI i stwardnienia rozsianego. Zgłoszenia otrzymano z siedmiu krajów. Ostateczna decyzja dotycząca tego, które badanie będzie realizowane ze środków federacji, zostanie ogłoszona 14 czerwca, a spodziewany termin rozpoczęcia projektów to 1 lipca 2010. By zapewnić szybką i skoordynowaną odpowiedź został powołany formalnie międzynarodowy panel rewizyjny złożony z ekspertów w dziedzinie stwardnienia rozsianego oraz żył.

Kilka Stowarzyszeń Stwardnienia Rozsianego, wliczając to w Kanadzie, Włoszech, Niderlandach, Wielkiej Brytanii i USA rozważa również opłacanie projektów zajmujących się tematyką CCSVI w ramach swojego standardowego procesu grantowego. The Steering Committee włoskiej fundacji MS (FISM) zajmie się oceną projektów badawczych nad CCSVI przekazanych im w marcu br. w ramach zwyczajowego, corocznego składania projektów. Dodatkowo FISM propaguje badanie epidemiologiczne potwierdzające i poszerzające odkrycia dr Zamboni'ego poprzez ocenę rozpowszechnienia CCSVI wśród osób zdrowych, posiadających stwardnienie rozsiane albo inne neurologiczne schorzenia, wśród osób chorujących na inne choroby zapalne centralnego układu nerwowego i cierpiących na inne choroby autoimmunizacyjne. W ramach tego testu epidemiologicznego planuje się przebadanie 1690 osób, a w sam proces ma zostać zaangażowanych 15 centrów klinicznych. FISM uczestniczy także w losowej próbie kontrolowanej oceniającej długo i krótko terminową skuteczność oraz ryzyko przeprowadzania procedury rozszerzania żył na postęp stwardnienia rozsianego i jego symptomy. Oba badania mają się rozpocząć w drugiej połowie 2010 roku.

Stowarzyszenie Stwardnienia Rozsianego w Kanadzie zaapelowało także do swojego rządu o utworzenie dodatkowego funduszu badawczego, dzięki któremu będzie można przyspieszyć badania nad CCSVI.
Podobne działania podejmowało Polskie Towarzystwo Stwardnienia Rozsianego.

Pytanie 6: Czy CCSVI powoduje stwardnienie rozsiane?

Odpowiedź: na tym etapie nie ma dostatecznie dobrego dowodu, by wysnuć wnioski o związku CCSVI i stwardnienia rozsianego. Bazując na tym, co zostało odkryte i opublikowane do tej pory można jedynie stwierdzić, że u niektórych osób stwardnienie rozsiane może pojawiać się w połączeniu z osłabionym przepływem żylnym centralnego systemu nerwowego. Jakkolwiek to zjawisko jest również obserwowane u ludzi, którzy nie mają zdiagnozowanego stwardnienia.

Nie ma wystarczających dowodów by móc stwierdzić, czy zator żył i zwolniony przepływ żylny powoduje stwardnienie rozsiane, czy jest spowodowany stwardnieniem rozsianym, albo nawet by móc ocenić, w którym momencie choroby taki zator może się pojawić.

Pytanie 7: Jak leczy się CCSVI ?

Odpowiedź: Procedury operacyjne w leczeniu CCSVI opierają się na angioplastii lub na wprowadzaniu do żyły stentów (elastycznych rurek utrzymujących ich drożność). Należy jednak pamiętać, że te zabiegi do tej pory były przeprowadzane na niewielkiej liczbie pacjentów ze stwierdzonym stwardnieniem rozsianym.

Pytanie 8: Co wiadomo o ryzyku związanym z takim leczeniem?

Odpowiedź: Żadne badania testujące efektywność metod leczenia CCSVI nie określiły dokładnie ich bezpieczeństwa. Procedury medyczne mające leczyć CCSVI a opierające się na angioplastii balonowej żył szyjnych oraz żył nieparzystych (Azygos Vein) bądź na wprowadzaniu do żył stentów nie mają klinicznie potwierdzonego bezpieczeństwa.

Wiadomo jednak, że procedury wewnątrznaczyniowe, tak samo jak jakiekolwiek inne procedury, są obarczone ryzykiem. Angioplastia i wprowadzanie stentów niosą ze sobą niewielkie niebezpieczeństwo "elastycznego odrzutu", przerwania żył i powstawania skrzepów krwi. Wysokie jest prawdopodobieństwo restenozy, czyli ponownego zwężania się żył. Wprowadzanie do żył elastycznych rurek niesie ze sobą również dodatkowe zagrożenie, ponieważ pacjent musi brać abtykolagulanty mogące doprowadzić do krwawienia, a także dlatego, że wprowadzony stent może się urwać i dostać do serca. To nie oznacza jednak, że te sposoby nie będą rozważane jako potencjalne metody leczenia, jeśli w przyszłości dalsze eksperymenty dowiodą, że są one bezpieczne i efektywne przy leczeniu stwardnienia rozsianego. W obecnym leczeniu CCSVI nie ma jednak takiego dowodu, wiec rozsądne jest stosowanie tych metod jedynie w regulowanych i kontrolowanych testach klinicznych, szczególnie w świetle niepomyślnych wypadków, które do tej pory odnotowano.

W raportach na temat procedur operacyjnych CCSVI opierających się na użyciu stentów można odnaleźć informacje o negatywnych efektach ich wprowadzenia, w tym o jednej śmierci. Według Annals of Neurology pacjent zmarł w wyniku krwotoku mózgu, który pojawił się podczas podawania rozcieńczalnika krwi, zwykle przepisywanego osobom, u których w naczyniach krwionośnych zamontowane były "stenty". W innym przypadku, stent urwał się i dostał do serca, co wymusiło operację na otwartym sercu. Na Uniwersytecie w Stanford przeprowadzanie operacji wewnątrznaczyniowych u osób ze stwardnieniem rozsianym, po tych dwóch odnotowanych wypadkach, zostało wstrzymane.

Pytanie 9: Czy leczenie CCSVI będzie użyteczne w przypadku różnych form stwardnienia rozsianego?

Odpowiedź: Badania mające odpowiedzieć na to pytanie są na bardzo wczesnym etapie i na razie nie wiadomo, czy ten sposób leczenia będzie użyteczny w zwalczaniu którejkolwiek formy stwardnienia rozsianego. Więcej badań skupia się na możliwych związkach pomiędzy CCSVI i stwardnieniem rozsianym oraz/albo na jego wpływie na stwardnienie rozsiane. Zanim zostanie wydana zgoda na leczenie stwardnienia rozsianego przy użyciu CCSVI, potrzebne będą badania kliniczne dające dowód na możliwości wyleczenia stwardnienia rozsianego przy użyciu metod leczenia CCSVI. Dr Zamboni zasugerował że, jeśli dalsze wyniki badań będą wspierać jego tezę o istnieniu związku pomiędzy stwardnieniem rozsianym i CCSVI, leczenie niewydolności żylnej może zostać dodane do wachlarza terapii pomagających w zwalczaniu stwardnienia rozsianego. Dr Zamboni wyraził także opinię o konieczności wszczęcia kolejnych badań odnoszących się do jego hipotezy i zaznaczył, że wciąż nie zostało dowiedzione, czy CCSVI jest powodem powstawania stwardnienia rozsianego, czy jest ono związane ze stwardnieniem rozsianym w jakiś inny sposób. Dr Zamboni zaznaczył, że ludzie chorujący na stwardnienie rozsiane powinni pozostać na ich terapiach immunomodulatorowych.

Pytanie 10: Czy powinienem się leczyć?

Odpowiedź: Ryzyko i korzyści wynikające ze sposobów leczenia CCSVI nie zostały określone poprzez właściwie przeprowadzone testy kliniczne. Dopóki i o ile nie zostanie znaleziony dostatecznie silny dowód i dopóki ryzyko leczenia nie jest precyzyjnie oszacowane, żadna z metod leczenia poza warunkami klinicznymi nie jest rekomendowana.

Powyższa informacja jest tłumaczeniem stanowiska MSIF
Przetłumaczyła: Magda Pajórek

Aktualności dotyczące CCSVI:

Opinia Katedry i Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi w sprawie leczenia stwardnienia rozsianego poprzez zakładanie stentów żylnych   Stenty, CCSVI, Uniwersytet Medyczny w Łodzi 2010-06-29   W załączniku prezentujemy opinię Opinia Katedry i Kliniki Neurologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi w sprawie leczenia stwardnienia rozsianego poprzez zakładanie stentów żylnych, wydaną krajowemu konsultantowi ds. neurologii. CCSVI opinia MSIF   CCSVI, Nowe metody leczenia, MSIF, Stenty 2010-05-27   Pełna treść opinii opublikowanej przez MSIF 24 maja 2010 r. w załączniku (tekst w języku angielskim). Poniżej ostatni akapit opinii, który jest odpowiedzą na często zadawane na infolinii pytanie, czy powinienem poddać się zabiegowi udrażniania żył szyjnych: Ryzyko i korzyści wynikające z procedur leczenia CCSVI nie zostały jeszcze potwierdzone przez prawidłowo przeprowadzone badania kliniczne. Dopóki brakuje mocnych dowodów na skuteczność stentowania oraz dopóki ryzyko leczenia nie zostanie należycie ocenione, wszelkie postępowanie w celu mechanicznego usunięcia problemu (poza badaniami klinicznymi) nie jest rekomendowane. Informacja dla posiadaczy subkont w ramach PLiR (Programu Leczenia i Rehabilitacji)   CCSVI, PLiR, Subkonta, Stenty 2010-03-22   16 marca 2010 r. Rada Główna Polskiego Towarzystwa Stwardnienia Rozsianego (Uchwała 9/PTSR/2010) zadecydowała o możliwości finansowania ze środków zgromadzonych na subkoncie zabiegu poprawy drożności żył szyjnych. Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia na list otwarty w sprawie CCSVI   Stenty, CCSVI, Petycja, List otwarty, Ministerstwo Zdrowia 2010-03-19   Otrzymaliśmy odpowiedź na list otwarty do Prezydenta i Premiera RP z prośbą o uruchomienie programu badawczego, który pozwoliłby na dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny skuteczności objawowego leczenia CCSVI w leczeniu SM. W odpowiedzi Ministerstwo Zdrowia informuje, że finansowanie takie możliwe jest na wniosek jednostek naukowych po rekomendacji przez Konsultantów Krajowych w różnych dziedzinach nauk medycznych. Podjęcie inicjatywy badań naukowych należy do Towarzystw Naukowych i Komitentów Naukowych zrzeszających ekspertów w danej dziedzinie nauki. Czytaj więcej >> Uniwersytet Stanford wstrzymuje procedurę CCSVI po 2-óch poważnych wypadkach   CCSVI, Stenty, Nowe metody leczenia, Stanford, Annals of Neurology 2010-03-03   Naukowcy z Uniwersytetu Stanford wstrzymali procedurę CCSVI według lutowego wydania Journal Annals of Neurology. Decyzję podjęto po tym kiedy dwaj pacjenci doświadczyli poważnych efektów ubocznych stentowania żył szyjnych, procedury mającej naprawić CCSVI. Czytaj więcej >> Nasilenie CCSVI u pacjentów z SM jest związane ze zmianą dynamiki płynu mózgowo-rdzeniowego   CCSVI, Stenty, Nowe metody leczenia 2010-03-01   Przewlekła niewydolność żylna mózgowo-rdzeniowego (CCSVI) jest obrazem naczyniowym, który pokazuje silny związek ze stwardnieniem rozsianym (SM). Celem niniejszej pracy było zbadanie związku pomiędzy nasileniem dopplerowskim niewydolności żylnej mózgu (VHISS) oraz dynamiki przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego (CFS) u 16 pacjentów z obecnym CCSVI i z SM w postaci rzutowo-powracającej (RRMS) (CCSVI-MS) oraz u ośmiu zdrowych osób z grupy kontrolnej (HCs). Czytaj więcej >> CCSVI WORKSHOP ON MULTIPLE SCLEROSIS FEBRUARY 7TH, 2010   CCSVI, Stenty, Simka 2010-02-18   7. lutego 2010 roku w Hamilton w Kanadzie, odbyła się konferencja poświęcona CCSVI w stwardnieniu rozsianym. Jedym z mówców był dr Marian Simka z Katowic. Czytaj więcej >> Opinia dr Joanny Woyciechowskiej   Stenty, Woyciechowska, CCSVI 2010-01-12   Zabieg stertowania układu żylnego w obecnej chwili stanowi temat gorącej dyskusji miedzy fachowcami, lekarzami, neurologami, chirurgami. Moja wiedza na temat SM nie pozwala mi bezkrytycznie patrzeć na zabieg chirurgiczny, który pomaga chwilowo, ale ponieważ proces degenerujący układ nerwowy dalej postępuje, efekty operacji są nietrwale. Czytaj więcej >> Subkonta (PLiR) a stenty   Subkonto, PRiL, Stenty, 2010-01-12   Z uwagi na liczne zapytania dotyczące możliwości finansowania zabiegu wszczepiania stentów szyjnych z Programu Leczenia i Rehabilitacji informujemy, że zabieg wszczepiania stentów jest zabiegiem nowatorskim i eksperymentalnym. Polskie Towarzystwo Stwardnienia Rozsianego z uwagą obserwuje postępy prac badawczych i medycznych na temat zabiegu wszczepiania stentów chorym na stwardnienie rozsiane między innymi zwracając się do Prezydenta RP, Premiera RP, Ministra Zdrowia z prośbą o rozpoczęcie badań na ten temat. Do momentu, gdy wyniki tych badań nie będą znane nie ma możliwości sfinansowania zabiegu wszczepiania stentów szyjnych w ramach PLiR. List otwarty do Prezydenta i Premiera RP   Stenty, CCSVI, Petycja, List otwarty, Premier RP 2010-01-08   Polskie Towarzystwo Stwardnienia Rozsianego wystosowało list otwarty do Prezydenta, Premiera RP i Minister Zdrowia, w którym w imieniu wielu tysięcy chorych na stwardnienie rozsiane zwracamy się z prośbą o jak najszybsze uruchomienie programu badawczego, który pozwoliłby na dokonanie rzetelnej i obiektywnej oceny skuteczności stentowania mózgowo - rdzeniowej niewydolności żylnej (CCSVI) w leczeniu SM. List został wysłany na adres kancelarii Prezydenta, kancelarii Premiera oraz do Ministerstwa Zdrowia. Treść listów dostępna w załączniku. Opinia dr Jacka Zaborskiego   Stenty, CCSVI 2010-01-08   Szanowni Państwo, poruszona metoda leczenia, a nawet wyleczenia SM z zastosowaniem "stentowania układu żylnego mózgu" celem poprawy odpływu budzi duże emocje w środowisku i chorych i lekarzy. W chwili obecnej brak jakichkolwiek danych zarówno klinicznych, jak i teoretycznych popierających słuszność stosowania tej metody. Trzeba przestrzegać chorych, że jest to metoda, nie mająca podstaw naukowych, eksperymentalna i nie potwierdzona. Na pewno nie może być ona finansowana ze środków publicznych. Przy okazji chciałbym wszystkim Państwu złożyć najserdeczniejsze życzenia Noworoczne, Pozdrawiam serdecznie, dr Jacek Zaborski Ordynator Oddziału Neurologii i Neurorehabilitacji Międzyleski Szpital Specjalistyczny w Warszawie Opinia dr Krzysztofa Nadgrodkiewicza   Stenty, CCSVI 2010-01-08   Według obecnej wiedzy stwardnienie rozsiane należy do grupy chorób pierwotnie demielizacyjnych, gdzie procesem patologicznym jest uszkodzenie mieliny. Całość tego złożonego procesu neuropatologicznego inicjują określone czynniki immunologiczne a dokładniej ich zaburzenia. Zatem SM nie należy do schorzeń związanych z pierwotna patologia naczyniowa OUN. Na dzień dzisiejszy nie ma żadnych podstaw i przesłanek naukowych oraz klinicznych do stentowania naczyń żylnych u chorych na SM. Podstawa właściwego leczenia SM jest odpowiednio dobrana terapia immunomudulująca oraz objawowa poprawiająca komfort życia chorych. Z poważaniem dr med. Krzysztof Nadgrodkiewicz Ordynator Oddział Neurologii Wojewódzki Szpital Specjalistyczne w Radomiu Kolejna opinia w sprawie stentów   Aktualności, Stenty, CCSVI, 2009-12-30   Ponieważ Rada Medyczna sie do tej pory nie ukonstytuowała, mogę odpowiedzieć jedynie w swoim imieniu. (…) Stentowanie naczyń żylnych jest zabiegiem inwazyjnym i kosztownym. Nie ma żadnego naukowego uzasadnienia aby stosować tą metodę w leczeniu SR. Musi być przeprowadzone rzetelne badanie kliniczne oceniające nie tylko skuteczność natychmiastową , ale i długoterminową,, oraz bezpieczeństwo zabiegu. Jak każda inwazyjna metoda niesie z sobą ryzyko powikłań. Leczenie takie naraża zdrowie chorego jak również naraża go na razie nieuzasadniony bardzo duży wydatek. Uważam, że PTSR powinno ostrzec chorych przed tego typu leczeniem, a Rada Medyczna wypowiedzieć się jednoznacznie negatywnie. Nie wyobrażam sobie aby tego typu leczenie było finansowane prze NFZ. Prof. Anna Członkowska e-Petycja w sprawie metody dr Zamboniego   Stenty, CCSVI, Zamboni, Petycja 2009-12-29   Informujemy, że istnieje elektroniczna petycja do rządu Rzeczpospolitej Polskiej, w sprawie dokonania obiektywnej i rzetelnej oceny skuteczności metody dr Zamboniego i jej wpływu na leczenie SM. Petycję można przeczytać i podpisać pod adresem http://www.gopetition.com/online/32851.html. Kolejna opinia w sprawie stentów   Aktualności, Stenty, CCSVI, 2009-12-22   W dniu dzisiejszym otrzymaliśmy faks od prof. dr hab. Zbigniew Stelmasiak oraz od dr med. Halina Bartosik – Psujek (oboje są ekspertami DKM), który jest odpowiedzią na naszą prośbę o opinię na temat zabiegów wszczepienia stentów. „Popieramy stanowisko Prof. dr hab. med. Krzysztofa Selmaja. Metoda jest bardzo interesująca ale wymaga dokładnych badań. Nie można jej zastosować u wszystkich chorych a tylko o takich u których stwierdza się nieprawidłowości w układzie naczyń żylnych”. Czytaj więcej >> Stenty, stanowisko amerykańskiego stowarzyszenia NMSS   Aktualności, Stenty, CCSVI, SM w mediach, NMSS, 2009-12-17   Prezentujemy informację na temat badań dotyczących mózgowo rdzeniowej niewydolności żylnej (CCSVI) w SM, którą po naszej prośbie otrzymaliśmy od amerykańskiego stowarzyszenia zrzeszającego chorujących na stwardnienie rozsiane NMSS. Jednocześnie aby ułatwić przeglądanie wszystkich informacji dotyczących tematu na naszej stronie w zakładce Porady dla chorych utworzyliśmy stały temat Stenty, gdzie w sposób uporządkowany prezentujemy wszystkie aktualności dotyczące tego tematu. Czytaj więcej >> Wyświetlono wiadomości: 16 z 19 Więcej wiadomości >>